Een lekkage in je Big Green Egg is als een onzichtbare dief van je BBQ-sessie. Je staat te roken op 110°C voor die perfecte spareribs, maar de temperatuur kruipt langzaam naar 140°C. Je schuif dichtdraaien helpt niet. De boosdoener?
▶Inhoudsopgave
Meestal is het vilt versleten. Het vervangen van het vilt is het onderhoudsklusje dat elke Big Green Egg-eigenaar vroeg of laat moet uitvoeren.
Het is niet moeilijk, maar het vereist precisie. Doe je het goed, dan geniet je weer jaren van een luchtdichte keramische oven.
Waarom en wanneer vervangen?
De levensduur van je vilt hangt af van intensiteit. Gebruik je je Large of XL een keer of twee per week?
Dan mag je na 1 tot 2 jaar nieuwe viltstrips verwachten. Gebruik je hem slechts maandelijks? Dan kun je zo’n 3 tot 5 jaar vooruit.
Toch zijn er signalen die eerder duiden op slijtage. Kijk naar de rand tussen deksel en basis.
Zie je grijze of zwarte roetstrepen? Dat is rook die ontsnapt. Een ander symptoom is het moeilijker vasthouden van lage temperaturen. Zit je constant te prutsen om de 120°C te behouden, terwijl de schuif bijna dicht is?
Dan is de luchttoevoer via het vilt te hoog geworden. Visueel is het makkelijk te checken.
Druk met je vinger op het vilt. Voelt het bros, hard of uitgedroogd aan? Is er stukjes verdwenen?
Dan is het tijd. Let op: veel beginners denken dat de schoorsteen-ring het probleem is, maar vaak is het de afdichting van de deksel.
Check dit altijd eerst.
De juiste materialen kiezen
Voordat je begint, moet je een keuze maken uit twee soorten vilt. Dit bepaalt de levensduur en je mogelijkheden. Standaard glasvezelvilt (wit of groen): Dit is de standaard die bij de meeste EGGs zit. Het is goedkoop (€15 - €25 per meter) en voldoet voor 90% van de gebruikers.
Het is perfect voor roken (tot 150°C) en grillen (tot 250°C). De limiet ligt rond de 300°C.
Ga je vaak pizza’s bakken op 350°C+? Dan slijt dit vilt snel. Nomex vilt (zwart of donkerblauw): Dit is de upgrade voor de serieuze pitmaster.
Nomex is een aramidevezel die extreem hittebestendig is (tot 600°C). Het gaat 2 tot 3 keer langer mee dan standaard vilt en is beter bestand tegen vocht en vorst. In Nederland, waar we graag door BBQ-en in de herfst, is dat een groot voordeel.
De prijs ligt hoger (€25 - €40 per meter), maar het is de investering waard als je vaak hoog stookt.
Voor een Large EGG heb je ongeveer 1,5 tot 2 meter nodig. Koop altijd een rol van 2 meter om zeker te zijn.
Benodigdheden en voorbereiding
Zorg dat je alles klaarzet voordat je de EGG openbreekt. Niets is irritanter dan halverwege te moeten stoppen omdat je een mes bent vergeten.
Gereedschap: Veiligheid: Zorg dat de EGG volledig koud is. Geen uitzondering. Werk je met de EGG op een onderstel of tafel?
- Steeksleutel of dopsleutel 13 (voor de moeren van de spanband).
- Stanleymes met een nieuw, scherp mesje.
- Een verfkrabber of plamuurmes voor het loswrijven van lijmresten.
- Schuursponsje (de groene pad) en ontvetter (spiritus).
- Schoonmaakdoek.
Plaats de deksel recht (12 uur stand) of gebruik een Egg Spander om hem veilig te klemmen. De deksel is zwaar keramiek en breekt snel als hij valt.
Stap-voor-stap: Het vilt vervangen
Stap 1: De spanband verwijderen
Verwijder eerst de rEGGulator (de gietijzeren dop) en het onderste rooster. Draai nu de moeren van de bovenste ring van de spanband los.
Doe dit gelijkmatig: een beetje links, een beetje rechts, zodat de spanning gelijkmatig van de veer af gaat. Haal de spanband eraf en leg de keramische basis in zijn nest of op je tafel. Dit is het meest tijdrovende deel.
Stap 2: Het oude vilt verwijderen
Gebruik je stanleymes of verfkrabber om het oude vilt los te snijden van de keramische rand.
Je hoeft niet tot op het keramiek te schuren, maar de ondergrond moet schoon, droog en glad zijn. Gebruik de groene schuurspons om laatste lijmresten te verwijderen. Veeg daarna alles stofvrij en ontvet de rand met spiritus. Een vieze ondergrond zorgt ervoor dat je nieuwe vilt na drie keer stoken al loslaat.
Stap 3: Het nieuwe vilt aanbrengen
Dit is de cruciale stap. Begin achteraan, ver van de scharnieren.
Trek de beschermstrip van de zelfklevende kant eraf. Doe dit niet in één keer, maar per 5 centimeter. Druk het vilt stevig aan, maar trek het niet strak.
Je moet een beetje speling overlaten. Als je het strak trekt, zal het vilt krimpen bij de eerste hoge stook en openscheuren.
Zorg dat het vilt aan de binnenzijde van de rand blijft en niet over de rand hangt; dat verbrandt namelijk. Wanneer je bij de voorkant komt, overlap je het begin met ongeveer 2 tot 3 centimeter. Snijd de overlap schuin af voor een nette naad.
Stap 4: De spanband monteren
Druk alles goed aan. Als je Nomex vilt gebruikt, wat vaak iets dikker is, controleer dan of de spanband nog goed aansluit.
Plaats de spanband terug om de basis. Draai de moeren vast, wisselend links en rechts, totdat de band strak zit maar niet overbelast is.
Stap 5: Uitharden
De deksel moet nu soepel draaien, maar wel luchtdicht sluiten. Test dit door de deksel te sluiten en zachtjes te draaien. Voelt het zwaar maar soepel?
Dan zit het goed. Laat het vilt 24 uur rusten voordat je de EGG op hoge temperatuur stookt.
Je kunt best een lage sessie doen (100°C - 150°C) om de lijm te laten uitharden, maar vermijd direct de 300°C voor pizza’s. De volgende dag is je EGG weer klaar voor actie.
Vaak gemaakte fouten
Veel beginners maken dezelfde fouten. De meest voorkomende is het te strak trekken van het vilt.
Denk niet: "hoe strakker, hoe beter". Het vilt moet kunnen 'ademen' en krimpen. Een andere valkuil is het plakken op een vieze ondergrond.
Vet en oude lijmresten zijn de vijand van hechting. Controleer ook of je het vilt aan de buitenkant van de rand plakt, niet aan de binnenzijde.
En tot slot: hangt er een stukje vilt over de rand? Snijd het weg. Een overhangend stukje verbrandt en kan vlam vatten bij hoge temperaturen. Een ander punt van aandacht is de spanband zelf. Soms is niet het vilt het probleem, maar de veer in de spanband die uitrekt.
Is de veer slap? Dan sluit de deksel niet meer goed aan, ongeacht het vilt. In dat geval moet je de spanband vervangen.
Alternatieven en upgrades
Je hebt nu gelezen over glasvezel en Nomex, maar er zijn meer opties. De Infinity Gasket is een Kevlar-achtige vezelversterkte afdichting.
Deze is extreem duurzaam en vaak breder dan standaard vilt. Het aanbrengen is wel lastiger, vaak met lijm, en de prijs ligt hoger (vanaf €40).
Wat je moet vermijden is siliconen kit. Hoewel sommige merken het aanbieden als noodoplossing, wordt siliconen hard en bros bij temperaturen boven 250°C. Het is moeilijk te verwijderen en lekt op den duur alsnog. Blijf bij vilt. Het is de standaard voor een reden.
Checklist na installatie
Voordat je je eerste spareribs legt, loop deze checklist na: Met deze stappen is je Big Green Egg weer klaar voor jarenlang kookplezier. Geniet van elke rooksessie!
- Is de ondergrond schoon en ontvet?
- Zit het vilt strak genoeg om te sluiten, maar niet zo strak dat het scheurt?
- Is de overlap schuin gesneden voor een naadloze verbinding?
- Draait de deksel soepel?
- Heb je de EGG 24 uur laten rusten voordat je hoog stookte?
- Is het oude vilt weggegooid bij het chemisch afval? (Glasvezelvilt hoort niet in de grijze container).