Deksel afstelling: Gelijkmatig sluiten

Waarom je Kamado deksel perfect moet sluiten

Een Kamado BBQ is een gesloten systeem. Zodra je deksel dichtgaat, verandert er iets fundamenteels.

Het vuur verandert van een open haard in een oven. De keramische wanden vangen de hitte op en weerkaatsen die, terwijl de luchtstroom wordt gereguleerd door je roosters. Maar dat werkt alleen als de lucht dichtheid klopt.

Als er ergens een kier zit, ontsnapt de rook en de hitte. Je verliest controle.

En controle is alles bij low & slow barbecueën. Je bent geen fan van een warm rookje, je bent een fan van sappig vlees. Een deksel dat niet vlak sluit, is de grootste vijand van je kerntemperatuur. Denk aan de "Stall".

Dat moment dat de temperatuur van je brisket ineens stopt met stijgen rond de 70°C. Als je deksel niet luchtdicht is, verdampt het vocht op het vlees te snel.

De koeling die ontstaat door verdamping (net als zweten bij mensen) houdt de temperatuur laag. Een goede sluiting zorgt voor een vochtige omgeving, waardoor je de Stall beter doorbroken krijgt en je vlees sneller en gelijkmatiger gaart.

De drie boosdoeners van een ongelijke sluiting

Je Kamado sluit niet perfect om drie redenen. Slijtage, hitte en roest.

Het zijn de natuurlijke vijanden van je keramische beest. Allereerst: het dichtingsrubber. Dit is je eerste verdedigingslinie. Na een jaar intensief gebruik, en zeker na een paar winters, wordt dit rubber harder en verliest het elasticiteit.

Het vormt zich niet meer naar de rand van de kom. Bij merken als The Bastard of Kamado Joe zie je dit minder snel dan bij budgetmodellen, maar uiteindelijk slijt alles.

Een versleten rubbertje leidt tot rookverlies en temperatuurschommelingen van wel 10 tot 15 graden. Ten tweede: het scharnier. Veel beginners draaien het deksel open alsof het een blikje bier is. Je trekt 'm omhoog aan de rand.

Dit is de doodsteek voor je scharnier. Het aluminium of RVS frame buigt langzaam op.

Zodra het frame niet meer haaks staat, sluit je deksel ook niet meer haaks. Je krijgt een situatie waarbij de voorkant wel sluit, maar de achterkant een kier van een paar millimeter houdt. Ten derde: roest en etensresten.

Vooral bij de goedkopere kamado's (vaak met stalen onderstel) trekt roest zich vast in de scharnierpennen.

Dat zorgt voor een weerstand. Je duwt het deksel dicht, maar door die weerstand zakt het deksel niet gelijkmatig op de kom. Het springt eerst links en dan pas rechts, of andersom. Dat is niet gelijkmatig.

De Quick Check: Is je Kamado krom?

Voordat je gaat sleutelen, moet je weten of het probleem bij het deksel of bij de kom ligt.

Er is een simpele test die elke pitmaster zou moeten kennen. Draai je Kamado open.

Leg het deksel voorzichtig los op de kom. Niet erop drukken, gewoon laten rusten. Kijk nu van bovenaf. Zie je spleten? Zit er een gat aan de ene kant en raakt het deksel de kom aan de andere kant?

Dan is je deksel of je kom vervormd. Dit kan gebeuren door een valpartij of door extreme hitte-explosies (als je per ongeluk te veel kolen aansteekt).

Als het deksel perfect vlak rust, maar je hem toch moeilijk dicht krijgt, ligt het aan het scharnier of het rubber. Als het deksel niet vlak rust, heb je een groter probleem. Keramiek is helaas niet te buigen. Hier moet je vaak contact opnemen met de leverancier voor een nieuw deksel (bij levenslange garantie zoals Big Green Egg) of een nieuwe kom.

Stap voor stap: Je scharnier en deksel afstellen

Meeste problemen zitten 'm in de afstelling van het scharnier. We gaan er vanuit dat je deksel en kom verder in orde zijn. De meeste moderne Kamado's hebben verstelbare scharnieren.

1. De bouten vastdraaien
Pak je inbussleutel of steeksleutel.

Controleer alle bouten die je ziet zitten op het scharnier en het onderstel. Ze kunnen door trillingen losser zijn geschoten.

Een beetje speling is normaal, maar een wiebelend frame is funest. Draai ze vast, maar niet zo strak dat je het draad breekt. 2. De hoogte verstellen
Bij veel merken (zoals Kamado Joe en The Bastard) kun je de hoogte van het deksel bijstellen.

Er zit vaak een soort moer onder of boven het scharnierpunt. Door deze te verdraaien, til je de voorkant of de achterkant van het deksel op.
Doe dit met beleef.

Draai een kwartslag, test of het nu beter sluit. Herhaal dit tot je weer weerstand voelt over de hele rand van het rubber. Je wilt dat het rubber overal even hard wordt samengedrukt. 3. De druk verstellen (Sluitwerk)
Bij de duurdere modellen zit er een "drukstel" op het deksel.

Dit is een veer of een bout die bepaalt hoe ver het deksel in de kom geduwd wordt bij het sluiten. Als je deksel te makkelijk dichtgaat en rook lekt, moet je de druk verhogen.

Als je deksel niet meer sluit zonder te forceren, moet je de druk verlagen.

4. Vet het boeltje in
Gebruik geen WD-40 of andere chemische troep die verbrandt en stinkt. Gebruik hoog-temperatuur vet. Smeer de pennen van het scharnier in.

Zorg dat het deksel soepel draait. Als het scharnier soepel beweegt, sluit het deksel ook vloeiender en gelijkmatiger.

Onderhoud: Voorkomen is beter dan genezen

Een Kamado is duur. Je wilt er jaren plezier van hebben.

Een gelijkmatige sluiting behouden doe je door simpelweg je spullen schoon te houden. Maak na elke sessie de rand van de kom en het deksel schoon. Vet en rookresten worden hard als steen.

Als je deze laag op de rand laat zitten, gaat het deksel er straks niet meer op passen.

Je duwt het deksel letterlijk op een laagje vastgekoekt vuil. Dat zorgt voor kieren. Gebruik een staalborstel of schuurpapier (korrel 120) om de rand schoon te maken als het afgekoeld is. Check je aslade. Een overvolle aslade zorgt dat de luchttoevoer onderin verstopt raakt.

Dit beïnvloedt de druk in de kom. Hoewel dit geen direct effect heeft op het deksel, zorgt het voor een onstabiele rookstroom.

Een stabiele Kamado is een gelukkige Kamado. Vervang je rubbertijdig. Een rubbertje kost tussen de €15 en €40. Als je ziet dat het hard wordt, of als het gaat scheuren, vervang het.

Wacht niet tot je rook uit de zijkant ziet komen. Als je het rubber nat maakt met water en azijn voordat je het erop legt, zet het uit en sluit het meteen beter.

Veelgemaakte fouten bij het sluiten

Zelfs ervaren rookers maken deze fouten. Herken ze en verbeter je techniek.

De "Hulk" sluiting: Je gooit het deksel dicht alsof je boos bent. Dit is de nummer 1 reden voor vervormde deksels en gebroken scharnieren. Je deksel is zwaar. Laat het zachtjes zakken tot je voelt dat het rubber raakt, en duw dan met je hand in het midden van het deksel naar beneden.

Gebruik je lichaamsgewicht, niet je spierkracht. De verkeerde volgorde: Eerst de onderste roosters openzetten, dan deksel erop, dan de bovenste schoorsteen openen. Dit zorgt voor een plotselinge trek die de hitte ontploft.

Zet eerst de onderste roosters op de juiste stand, zet de bovenste schoorsteen op 90% van de gewenste stand, en sluit dan de deksel.

Pas daarna open je de schoorsteen helemaal om hem te trimmen. De koude start: Je deksel sluit perfect bij 25 graden. Maar bij 200 graden zet keramiek uit. Als je deksel nu al strak zit, kan het vastlopen.

Zorg altijd voor een beetje speling. Als je merkt dat het deksel vastzit na een lange sessie, forceer het dan niet. Laat het afkoelen tot onder de 100 graden.

Conclusie: Jouw gereedschap is je verantwoordelijkheid

Een gelijkmatig sluitend deksel is het hart van je Kamado. Het is het verschil tussen een droge braadstuk en een malse brisket.

Het is het verschil tussen 10 kilo houtskool verbranden of genoeg hebben aan 5 kilo.

Neem de tijd om je Kamado te leren kennen. Voel hoe het deksel valt. Hoor het geluid van de afdichting.

Ruik je de rook nog buiten de kom? Zo ja, dan moet je aan de slag.

Volg de stappen, vet de boel in, en behandel je Kamado met respect. Dan beloont hij je met de beste BBQ die je ooit zult eten.