Een kamado is een investering voor het leven, maar dan moet je 'm wel een beetje liefde geven.
▶Inhoudsopgave
Je wilt niet na drie jaar een barst in je keramiek vinden of een roestige scharnier want je hebt 'm in de regen laten staan. Onderhoud klinkt saai, maar het is het verschil tussen een kamado die na tien jaar nog als nieuw werkt en eentje die op de schroothoop belandt. In dit geval gaat het over tip nummer 15 in een lange reeks van dingen die je kunt doen, maar die vaak vergeten worden. Tip 15 is misschien wel de allerbelangrijkste voor de levensduur van je keramiek en de veiligheid van je BBQ-sessies.
We hebben het over het controleren en schoonmaken van de ventilatieschuiven. Niets romantisch, wel essentieel.
Waarom die schuiven cruciaal zijn
De ventilatieschuiven aan de onderkant en bovenkant van je kamado regelen de luchtstroom.
Lucht is de motor van je vuur. Zonder lucht geen hitte, maar met te veel lucht wordt je houtskool opgebrand alsof het niets is. De onderste schuif is je gaspedaal; de bovenste is je uitlaat.
Als deze schuiven vastzitten door roetaanslag of vocht, verlies je controle. En controle is alles bij een kamado.
Je kunt dan geen constante temperatuur vasthouden voor die lange ribbetjes. Bovendien kan roest zich vastzetten en de schuiven onherstelbaar beschadigen.
Dan ben je veel geld kwijt aan reparaties. Denk aan het "Stall" fenomeen bij low & slow garen. Als je tijdens de stall plotseling je schuiven moet kraken om bij te sturen, gooi je je hele proces overhoop. Een schone en soepele schuif geeft je de micro-adjustments die je nodig hebt.
De kern: schoonmaken en smeren
De werking is simpel: de schuif schuift heen en weer over een opening.
Door hitte en vocht kunnen roetdeeltjes en roest zich ophopen. Dit zorgt voor wrijving. Het gevolg: de schuif blijft hangen of sluit niet meer volledig.
Pak een staalborstel of een schuurpapiertje met een medium korrel. Haal de schuif er voorzichtig uit (als dat kan bij jouw model) en schuur het rooster en de schuif zelf schoon.
Let op: bij Big Green Egg modellen zit de onderste schuif vaak vastgeschroefd; die kun je er makkelijk uithalen om schoon te maken.
Vervolgens smeer je de scharnierpunten en de rails met een hittebestendige spray. Gebruik geen WD-40, dat verbrandt en stinkt. Neem een speciale BBQ spray of een beetje hittebestendige kettingolie. Dit zorgt ervoor dat de schuif soepel glijdt en niet vastroest.
Test altijd even of de schuif soepel heen en weer kan. Je moet 'm met één vinger kunnen bewegen.
Als je kracht moet zetten, is het tijd voor een poetsbeurt. Dit voorkomt dat je op een cruciaal moment in je brisket-sessie geen grip krijgt op de temperatuur.
Modellen en accessoires
Elk merk heeft z'n eigenaardigheden. Bij een Big Green Egg Large (rond €1200) is de onderste schuif een simpel rooster dat je eruit kunt draaien.
De bovenste schuif (de 'dampkap') is vaak van gietijzer en kan vastroesten. Een nieuwe onderste schuif kost ongeveer €35, een nieuwe dampkap rond de €120. Als je deze elk jaar schoonmaakt, bespaar je je die kosten.
Bij Kamado Joe (Classic III rond €1400) werkt het net iets anders. De ventilatieschuiven zijn vaak van RVS en zitten verwerkt in de base.
Kamado Joe heeft vaak een aslade-systeem wat het schoonmaken makkelijker maakt. Een RVS schuif gaat langer mee dan een gietijzeren, maar kan ook verkoken.
Een nieuwe RVS schuif voor een Kamado Joe zit rond de €50-€80. The Bastard (Medium rond €1000) gebruikt vaak keramische schuiven of RVS. De keramische schuiven zijn top tegen roest, maar breekbaar. Als je 'm per ongeluk laat vallen, ben je duurder uit. Een keramische schuif vervangen kost al snel €60-€90.
De RVS variant is iets goedkoper en stabieler. Wil je het jezelf makkelijk maken?
Koop meteen een setje reserve-onderdelen bij aanschaf. Vooral de borstel om de roosters schoon te maken en een busje hittebestendige spray. Die kosten zijn verwaarloosd vergeleken bij een kapotte kamado.
Tip: Berg je kamado op in een droge schuur of gebruik een beschermhoes.
Vocht is de grootste vijand van de schuiven.
Praktische tips voor lang leven
Er zijn een paar dingen die je direct kunt toepassen. Ten eerste: maak je kamado altijd schoon als hij nog lauw is, niet als hij gloeiend heet is of ijskoud.
Warmte zet uit, kou krimpt. Laat hem even afkoelen tot een graad of 80.
Ten tweede: controleer of de schuif volledig gesloten is voordat je hem opbergt. Als je hem open laat staan, komt er vocht en regenwater in de body. Dat zorgt voor roest aan de binnenkant.
Zet hem dus dicht en zet eventueel de bovenste kap ook dicht. Ten derde: als je ziet dat de schuif begint te roesten, schuur hem dan direct. Wacht niet tot het erger wordt. Een licht roestplekje is er zo uit.
Als het diep gaat zitten, ben je de schuif kwijt. Een beetje preventief onderhoud scheelt je een hoop geld en frustratie.
En tot slot: gebruik je kamado regelmatig. Niks is erger voor materialen dan stilstand.
Als je hem drie maanden niet aanraakt, gaan de schuiven vastzitten. Zelfs bij droog opbergen. Stook hem eens in de zoveel tijd op tot 100 graden om vocht te verbranden. Zo blijft alles soepel en ready to cook.