Roet verwijderen uit kamado

Een kamado die niet optimaal brandt? Grote kans dat roet de boel verstopt.

Dat donkere, poederige spul in je keramische BBQ is geen sierlijk aandenken aan je laatste sessie, maar een efficiëntie-killer.

Het zorgt voor slechte trek, een onrustig vuur en eten dat naar rook smaakt in plaats van naar rook. Roet verwijderen is niet het meest sexy klusje, maar het is net zo essentieel als je houtskool van goede kwaliteit kopen. Het is het verschil tussen een BBQ die start in 10 minuten en een die je een half uur ligt te plagen.

En het verschil tussen een perfecte brisket en een die je weg kunt gooien. Laten we je Big Green Egg, Kamado Joe of The Bastard weer laten ademen.

Wat is roet eigenlijk en waarom zit het overal?

Roet is eigenlijk gewoon onvolledig verbrande koolstof. Stel je voor dat je houtskool smeult zonder voldoende zuurstof.

In plaats van dat het volledig opgaat in hitte en as, blijven er koolstofdeeltjes achter. Die klonteren samen en hechten zich aan de koepel van je kamado, de roosters en de potten. Je herkent het aan die vieze, vette laag aan de binnenkant van je deksel.

Als je met je vinger over het rooster strijkt en er komt een zwart poeder af, dan is het raak.

Roet is het directe gevolg van een tekort aan zuurstof of te vochtig brandhout. Het is isolerend en dat is precies wat je niet wilt. Een lichte roetlaag op de koepel is trouwens niet meteen een ramp.

Sommige pitmasters zeggen dat het helpt om vocht te absorberen. Maar als je roetlaag zo dik wordt dat hij loslaat en in je eten valt, of als je schoorsteen niet meer goed trekt, dan is het tijd voor actie.

De gevolgen van te veel roet

Te veel roet vernauwt je luchtstroom. Je kamado is een systeem dat draait op precisie-luchttoevoer.

De onderste luchtopening zuigt lucht aan, die langs je kolen gaat, en ontsnapt via de schoorsteen bovenop. Roet verstopt deze kanalen. Resultaat? Je krijgt je temperatuur niet stabiel.

Een ander groot probleem is smaak. Roet kan een bittere, chemische smaak afgeven.

Je denkt misschien dat je te veel houtskool hebt gebruikt, maar het is vaak gewoon dat opgehoopte spul dat verbrandt. Zeker bij low & slow sessies, waarbij de temperatuur laag is, kan roet voor een vieze nasmaak zorgen. En dan het schoonmaken na de barbecue.

Als je roet laat zitten, wordt het harder en vastgekoekt. De volgende keer dat je de BBQ aansteekt, brandt al dat oude spul mee en krijg je een enorme hittepiek die je garing verpest. Regelmatig roet verwijderen bespaart je een hoop frustratie en schuurwerk.

De juiste materialen: je gereedschap

Je hebt geen dure chemische schoonmaakmiddelen nodig. Integreer het schoonmaken in je routine na iedere sessie.

Dan is het een klusje van 5 minuten. Wacht je maanden, dan wordt het een middag klussen. Zorg dat je de volgende spullen in huis hebt:

• Een stevige roestvrijstalen borstel (geen goedkope, die verliezen hun haren).
• Een aspook of een oude pollepel die je niet meer gebruikt.
• De kamado schoorsteenveger (speciaal voor die ronde opening).
• Keukenpapier of een oud doek.
• Optioneel: een hittebestendige stofzuiger (de kruimelzuiger voor de BBQ).

Begin nooit meteen met schrobben als je kamado nog gloeiend heet is.

Laat hem volledig afkoelen. Roet dat net is verbrand is extreem heet en fijn. Je wilt niet dat die gloeiende koolstofdeeltjes in je longen belanden of je huid verbranden. Veiligheid eerst, altijd.

Stap-voor-stap: Roet verwijderen uit je kamado

De beste tijd om te schoonmaken is direct na een sessie, terwijl de kamado nog warm is (maar niet gloeiend).

Stap 1: De schoorsteen en deksel

De hitte maakt het roet broos. Als je hem de volgende dag schoonmaakt, is het vaak hardnekkiger. Pak je gereedschap en volg deze stappen. Begin bovenop. Haal de schoorstenenkap eraf.

Gebruik de kamado-schoorsteenveger en draai hem een paar keer heen en weer in de opening. Je zult een hoop roet naar beneden zien dwarrelen.

Dat is precies de bedoeling. Dit spul verzamelt zich straks in de asbak.

Stap 2: De asbak legen

Doe hetzelfde met de onderste luchtopening. Als je een kamado hebt met een schuiflade, haal die er dan uit en borstel hem schoon. Bij modellen van Kamado Joe of The Bastard kun je de luchtfilter vaak makkelijk verwijderen om hem schoon te spoelen.

Zorg dat er geen roet meer vastzit in de schuif, want dat bepaalt je luchttoevoer. De meeste kamado's hebben een aslade onderin.

Schuif hem voorzichtig uit. Als je hem elke keer na een BBQ leegt, is dit een kwestie van even snel legen. Doe dit boven een emmer of vuilniszak.

Probeer niet te veel as te verspreiden, het is fijn en klierig spul.

Stap 3: De binnenkant van de koepel

Als je as lang hebt laten liggen, kan hij vochtig en hard zijn geworden. Gebruik dan een aspook om de klonten te breken.

Zorg dat de onderste luchtopening volledig vrij is. Zelfs een klein propje vastgeroeste as kan de luchtstroom al beïnvloeden.

Dit is waar het echte werk zit. Pak je roestvrijstalen borstel. Borstel de binnenkant van het deksel en de koepel stevig schoon. Je hoeft niet te krabben alsof je je aanrecht schuurt; de borstelharen doen het werk.

Focus op de plekken waar je de meeste rookafvoer ziet, dat is vaak de bovenkant van de koepel. Als je een Big Green Egg hebt, let dan op de hittebestendige kit rondom de rand.

Stap 4: Het grillrooster

Dit is een kwetsbare plek. Borstel hier voorzichtig overheen.

Gebruik geen scherpe voorwerpen, want als je die kit beschadigt, verliest je kamado zijn isolatie en moet je hem laten vervangen. Haal het rooster eruit. Als je kamado nog warm is, kun je hem makkelijker schoonmaken.

Gebruik een roosterborstel om tussen de roosters te komen. Als je veel aangekoekt voedsel hebt, kun je het rooster ook even in de hitte van de kolen leggen en daarna schoon borstelen (verbrandingsmethode).

Let op: bij gietijzeren roosters (vaak bij premium modellen) moet je ze na het schoonmaken direct invetten met een beetje olie om roest te voorkomen. RVS roosters mag je gewoon schoon borstelen en terugleggen. Haal de brandkorf of deflectorplaten er even uit (als je die hebt).

Stap 5: De laatste controle

Kijk of er roet vastzit op de plekken waar de potten staan.

Veeg dit weg met een doekje. Zorg dat de kanalen waar de potten in vallen schoon zijn, zodat ze straks weer perfect aansluiten.

Sluit de kamado en controleer of de luchtstroom soepel gaat. Open en sluit de schuif een paar keer.

Als je weerstand voelt, zit er nog ergens een propje roet. Nu is je kamado klaar voor de volgende ronde.

Preventie: hoe houd je het roetvrij?

Voorkomen is beter dan genezen. De belangrijkste oorzaak van roet is een tekort aan zuurstof.

Zorg er dus altijd voor dat je kamado genoeg lucht krijgt. Zet de onderste schuif en de bovenste schoorsteen altijd ver genoeg open voor de temperatuur die je wilt bereiken. Gebruik kwalitatief houtskool. Goedkope zakken uit de supermarkt bevatten vaak te veel houtsnippers en vocht. Dit smeult en produceert roet.

Merken als Fogo, Kamado Joe Natural Charcoal of de houtskool van Big Green Egg branden schoner. Je betaalt iets meer, maar je bent goedkoper uit omdat je minder vaak hoeft schoon te maken.

Laat je kamado na een sessie nog even flink doorbranden op hoge temperatuur (200-250°C) zonder eten erop.

Zet de schuiven open en brand het losse roet weg. Dit is de 'clean burn'. Na 20 minuten is de meeste rompel verbrand en hou je schone kolen over. Doe dit vooral na low & slow sessies waarbij je veel rookhout hebt gebruikt.

Specifieke problemen per kamado-merk

Hoewel alle kamado's keramiek zijn, zitten er verschillen in het ontwerp die roet beïnvloeden.

Bij een Big Green Egg is het schoonmaken redelijk rechttoe rechtaan. De ronde vorm zorgt voor een goede luchtstroom.

Het enige nadeel is dat de kit slijt. Als je te agressief borstelt, kun je die beschadigen. Bij Kamado Joe heb je vaak de Divide & Conquer-ring. Deze ring kan roet opvangen.

Vergeet niet om deze ring er af en toe uit te halen en schoon te maken.

Ook de SloRoller, als je die hebt, kan roet verzamelen in de kanalen. Regelmatig controleren is essentieel om de rookstroom goed te houden. The Bastard is vaak net ietsje strakker afgewerkt. De luchttoevoer kan fijner zijn ingesteld.

Hierdoor kan roet zich sneller opstapelen als je hem niet goed onderhoudt. De aslade van The Bastard is vaak wat dieper; zorg dat je hem regelmatig leegt, anders kan het roet zich ophopen tot een harde laag die de luchttoevoer blokkeert.

Veelgemaakte fouten bij roet verwijderen

De grootste fout die mensen maken? Wachten tot het te laat is.

Als je roetlaag een centimeter dik is, is het bijna onmogelijk om dit zonder chemicaliën te verwijderen. Je zult dan moeten schuren met agressieve middelen, wat het keramiek en de kit kan beschadigen. Een andere fout is het gebruiken van water.

Spuit nooit water in een hete kamado. Door de thermische schok kan het keramiek barsten.

En water en roet mengen tot een modderige pasta die nog moeilijker te verwijderen is. Bovendien ontstaat er roest op je roosters en potten. Drogen is het sleutelwoord. Gebruik ook geen ovenreiniger of agressieve schoonmaakmiddelen.

Die zijn giftig en kunnen het keramiek aantasten. Ze laten chemicaliën achter die de volgende keer dat je BBQt in je eten trekken. Houd het bij mechanische verwijdering: borstelen, vegen, branden.

Conclusie: een schone kamado is een gelukkige kamado

Roet verwijderen is geen straf, het is onderdeel van de hobby. Het is de ritueel na een goede maaltijd. Even vegen, even borstelen, en klaar.

Als je dit elke keer doet, kost het je hooguit 5 minuten.

Je kamado zal je belonen met een betere start, stabielere temperaturen en puurdere smaken. Het draait allemaal om luchtstroom.

Zuurstof is de motor van je kamado. Zorg dat die motor niet verstopt raakt. Met een goede borstel, een beetje discipline en de juiste kwaliteit houtskool hou je je kamado in topconditie.

En onthoud: als je roet ziet, gooi het dan weg, niet in je eten.

Tot de volgende sessie!